16 września odbyła się konferencja metodyczna dla nauczycieli pt. Świat utracony, świat ocalony … Zesłania na Syberię w edukacji historycznej młodzieży. Głównymi współorganizatorami konferencji byli MDSM w Oświęcimiu, Centrum Dokumentacji Zsyłek, Przesiedleń i Wypędzeń w Krakowie i Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie. Patronat honorowy objął m.in. Związek Sybiraków Oddział w Krakowie. Spotkanie miało miejsce w Auli im. W. Danka Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Konferencję rozpoczęły krótkie wystąpienia przedstawicieli organizatorów i instytucji wspierających (w imieniu Związku Sybiraków głos zabrała Aleksandra Szemioth). Program w I sesji obejmował następujące pozycje:
– wykład dr Anny Zapalec z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie pt. Losy Polaków zesłanych w głąb Związku Sowieckiego w okresie II wojny światowej i po jej zakończeniu
– spotkanie ze świadkami historii – relacje Stanisławy Wąs-Siemak, prof. Zofii Ciesielskiej (Związek Sybiraków w Krakowie) i Krystyny Pryjomko-Serafin
W sesji II dr Alicja Bartuś z Fundacji MDSM w Oświęcimiu przedstawiła publikację oświęcimskich Sybiraków pt. Świat utracony, świat ocalony, a dr Hubert Chudzio (CDZWiP) zaprezentował i omówił film z wywiadami Sybiraków mieszkających w Anglii.
W III sesji przedstawiono projekty i propozycje warsztatowe w celu realizacji programów edukacji historycznej na temat zesłań syberyjskich. Poszczególne elementy zagadnienia przedstawiły kolejne prelegentki: Katarzyna Białas-Szafraniec i Iwona Pieronek-Tokarz (losy mieszkańców Kresów Wschodnich podczas II wojny światowej), Anna Hejczyk (warsztaty edukacyjne Przerwane dzieciństwo prowadzone przez CDZPiW) oraz Teresa Szakiel (metodyka wykorzystania wspomnień świadków w odniesieniu do podstawy programowej).
Audytorium konferencji stanowili nauczyciele i bardzo licznie zgromadzona młodzież szkolna. Należy mieć nadzieję, że udział w tego typu spotkaniach pogłębi wiedzę na temat trudnego okresu naszej historii – czasu represji sowieckich wobec obywateli polskich.
Poniżej zdjęcia Pani Aleksandry Szemioth.
W dniach 4-18.04.2013 roku, pod kierownictwem dra Huberta Chudzio do Bradford i Leeds w Wielkiej Brytanii udała się czteroosobowa grupa złożona z pracowników Uniwersytetu oraz studentów (dr Adrian Szopa, mgr Alicja Śmigielska, Katarzyna Odrzywołek). Celem wyprawy na Wyspy było przeprowadzenia wywiadów ze świadkami historii, którzy przeżyli tragedię II wojny światowej, zesłani w ostępy Rosji Sowieckiej, przez Irak, Iran, Indie, Afrykę, trafili na stałe do Wielkiej Brytanii. Kolejne wyjazdy są częścią projektu dokumentowania losów Sybiraków pt. „Pokolenia odchodzą – relacje źródłowe polskich Sybiraków z Wielkiej Brytanii” realizowanego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Oprócz prac dokumentacyjnych, pracownicy Uniwersytetu wzięli udział w uroczystościach związanych z rocznicą zbrodni katyńskiej. Niezwykłą życzliwością wykazali się mieszkańcy Bradford i Leeds, tak „stara” jak i „młoda” emigracja. W Bradford nieocenioną pomoc okazali: Romana Pizoń – prezes Koła Weteranów, Waldemar Pniewski i Remigiusz Nowak – skupieni wokół Polish Community Center. W Leeds działania misji wspierali: ks. Jan Zaręba – proboszcz polskiej parafii, Magdalena Ions – prezes Rady Parafialnej, Marcin Zajączek oraz państwo Stanisławscy.
W ciągu dwóch tygodni spędzonych w Bradford i Leeds, udało się utrwalić niezwykłe losy aż 46 osób. To kilkadziesiąt godzin bezcennych nagrań w formacie audio i video. Oprócz wywiadów, do archiwum Centrum trafiły tysiące zdjęć oraz dokumentów świadczących o tragicznej historii naszych bohaterów. Wśród nich jest niezwykły kilkutomowy pamiętnik pani Krystyny. Niesłysząca Autorka opisała w nim swoją tułaczkę od Syberii przez Afrykę aż do Wielkiej Brytanii w roku 1948.
Podczas prac w Bradford, do Polskiego Ośrodka zgłosił się Thomas Flynn, pracownik zakładu oczyszczania miasta. Wśród sterty śmieci, znalazł pudełko zawierające rzeczy należące do Antoniego Jaworskiego, żołnierza II Korpusu (m.in. pagony, które świadczą o tym,że był saperem). Znalezione „skarby” zostały przekazane do Archiwum Centrum.
To tylko jeden z licznych przykładów świadczących o tym, jak ważne są prace dokumentacyjne. Misja zakończyła się przed 2 tygodniami. Wczoraj otrzymano smutną wiadomość o śmierci pana Józefa Jaskota – Sybiraka, z którym nagrano wywiad w Bradford… Badania mają więc charakter ratunkowy. Za kilka lat będzie już bowiem za późno…
Efekty prac misji UP w Bradford i Leeds zostaną upowszechnione poprzez przygotowanie wystawy poświęconej niezwykłym losom Sybiraków, produkcję filmu dokumentalnego oraz wydanie publikacji z dołączoną płytą DVD.
Alicja Śmigielska, Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń
Przemawia pani Prezes Związku Sybiraków w Krakowie Aleksandra Szemioth
Przemawia O. Jerzy Kapelan Związku Sybiraków w Krakowie
Pod powyższym zdjęciem Pani Regina napisała:
„Patrzyłam na ustawione na stołach wspaniałe słodkie ciastka i przypomniała mi się powszechnie znana w Związku Sowieckim przypowieść, która powstała z powodu stałego braku cukru i podawała różne sposoby jego spożywania: -w pridumku, – w prigliadku, – w prilizku, – w prikusku.
My, Sybiracy, ponad 70 lat temu mogliśmy tylko myśleć o takich przysmakach – czyli w pridumku!”
„Byłam w Vancouver w listopadzie 2011 r. Miałam spotkanie z Polakami tam mieszkającymi. Było około 20 osób w sali przy kościele parafii św. Kazimierza. Przeważnie byli to młodzi ludzie, którzy niewiele wiedzieli o Syberii i losach tam zesłanych. Było wiele pytań. Opowiedziałam o różnych losach Sybiraków i działalności obecnej Oddziału Związku Sybiraków w Krakowie. Od wielu osób dostałam listy z podziękowaniami.”
Spotkanie z Polakami 7. XI. 2011 r. w Vancouver. Na pierwszym planie
druga od lewej p. Regina Lutyńska-Szablowska
