Relacja pracowników Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
W dniach 11-12 maja 2013 roku odbyła się coroczna pielgrzymka Sybiraków na Jasną Górę. W tym roku głównym organizatorem był Krakowski Oddział Związku Sybiraków. Również i my, dzięki uprzejmości Pani Prezes Aleksandry Szemioth, mogliśmy w niej wziąć udział. Nie ukrywamy, że było to dla nas wyróżnienie. Wspólnie z krakowską grupą Sybiraków, wyruszyliśmy z Placu Jana Matejki w stronę Częstochowy. Podczas podróży mieliśmy okazje bliżej się zapoznać z uczestnikami pielgrzymki. Tematem tych rozmów był tragiczny los i doświadczenia syberyjskie. Zaraz po opuszczeniu Krakowa, odmówiliśmy wspólnie modlitwę różańcową w intencji Sybiraków, żyjących i zmarłych, ich rodzin, a także Ojczyzny. Była to dla nas kolejna lekcja historii i patriotyzmu udzielona przez osoby, które były zesłane na nieludzką ziemię.
Po przyjeździe na miejsce około godziny 14:00, mieliśmy czas wolny aby odpocząć i przygotować się do dalszych uroczystości. O godzinie 17:00 Kaplica Cudownego Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej, zapełniła się pielgrzymami, głównie Sybirakami z Polski i z zagranicy. Msza była koncelebrowana przez kapelanów poszczególnych Oddziałów Związku Sybiraków pod przewodnictwem Krajowego Kapelana Sybiraków, ks. Zdzisława Banasia. Homilię wygłosił o. Jerzy Pająk, Kapelan Krakowskiego Oddziału Związków Sybiraków. Ojciec Jerzy podczas głoszonego słowa podał kilka przykładów rodzin przebywających na Syberii, którym modlitwa i wiara pomogła przetrwać zesłanie.
Po mszy św. o godzinie 18:00 odbyło się spotkanie w Auli im. O. Augustyna Kordeckiego. W Sali zebrało się ponad 350 osób. Zgromadzonych przywitała pani Aleksandra Szemioth, a następnie głos oddała Prezesowi Zarządu Głównego Związku Sybiraków w Warszawie, Tadeuszowi Chwiedziowi. Pan Prezes mówił m.in. o potrzebie dokumentowania wspomnień sybirackich, aby nigdy nie zapomniano o tej strasznej karcie historii Narodu Polskiego. W części artystycznej p.t. „W hołdzie polskim zesłańcom Sybiru” zaprezentowała się 7 Drużyna Harcerska Niezależnego Związku Harcerstwa w Skawinie im. Armii Krajowej w Krzęcinie. Młodzi ludzie włożyli całe swoje serce w przygotowaniu programu, co było można zauważyć podczas ich występu. Ta część spotkania kończyła się apelem poległych odczytywanym przez harcerstwo i była bardzo wzruszająca. Po części artystycznej mieliśmy okazję zaprezentować działalność CDZWiP UP w Krakowie i zaprosić licznie zgromadzone Koła Sybiraków do współpracy.
W niedzielę, 12 maja o godzinie 10:00 odbył się uroczysty apel poległych. Następnie przy akompaniamencie Jasnogórskiej Orkiestry Dętej złożono kwiaty przy pomniku – Mauzoleum Ofiar Sybiru i Zbrodni Katyńskiej. Najbardziej podniosłą chwilą był uroczysty przemarsz 19 pocztów sztandarowych. Widok ten na długo zostanie w naszej pamięci.
Udział w XXIV Ogólnopolskiej Pielgrzymce Sybiraków na Jasną Górę
w Częstochowie był dla nas dużym przeżyciem. Jeszcze raz gorąco dziękujemy za zaproszenie. Wszystkie osoby chcące podzielić się swoimi wspomnieniami serdecznie zachęcamy do kontaktu:
Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń UP w Krakowie
ul. Bracka 13 p.113, 31-005 Kraków
Fort Skotniki, ul. Kozienicka 24
Tel. 12 421 49 55
Biura czynne od poniedziałku do piątku w godz.8.30-16.00
Poniżej zdjęcia wykonane przez: Alicję Śmigielską i Mariusza Solarza
Tradycja pielgrzymowania Sybiraków do Częstochowy trwa nieprzerwanie od 1990 roku. Zainicjował ją i przez wiele lat prowadził pierwszy krajowy Kapelan Sybiraków, Ks. Edward Cisak, proboszcz parafii Grodziec koło Opola, w latach II wojny światowej zesłaniec syberyjski. Obecnie Ksiądz Prałat E. Cisak jest na emeryturze. Jego rolę Kapelana Związku Sybiraków przejął Ks. Zdzisław Cisak, który jest też kolejnym proboszczem w Grodźcu , gdzie kontynuuje opiekę nad Sanktuarium Sybiraków, założonym przez Ks. Cisaka.
Coroczna wspólna modlitwa w tym uświęconym od wieków miejscu, przed Obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, Królowej Polski, jest dziękczynieniem za to, że Opatrzność Boża pozwoliła nam wrócić z Syberii, że otrzymaliśmy łaskę dalszych, długich lat życia. Modlimy się także o spokój wieczny dla dusz tych, którzy zmarli na Syberii i po powrocie do Kraju. Prosimy o błogosławieństwo na kolejny rok – dla każdego z nas osobiście i dla wspólnych spraw naszego Związku.
Oprócz uczestniczenia w nabożeństwach, pobyt Sybiraków na Jasnej Górze jest także okazją do spotkania wszystkich i do przekazania ważnych informacji ze strony Prezesa Zarządu Głównego. Spotkania te odbywają się w Auli Jana Pawła II lub Auli im. Ojca Kordeckiego – Sybiracy wypełniają te wielkie pomieszczenia, mogące pomieścić kilkaset osób.
To daje pojęcie o liczebności Pielgrzymki Sybiraków. Niestety ta liczebność z roku na rok maleje. W pierwszej pielgrzymce wzięło udział ponad 2 tysiące, a w obecnej, 24-tej, było nas około 600 osób. Podobnie jest z ilością sztandarów – w tym roku było ich tylko 17. Dla porównania w 1995 roku osobiście policzyłam i spisałam 82 pocztów sztandarowych.
Sybiracy z Krakowa przyjeżdżają do Częstochowy co roku i zawsze jest to jeden pełen autokar, czyli ok. 45 osób i zawsze z naszym sztandarem.
W spotkaniach w Auli prezentowany jest zawsze program artystyczny. Przygotowują go kolejno, poszczególne Oddziały Związku. W tym roku ten obowiązek przypadł Oddziałowi Krakowskiemu. Obowiązek dość trudny. Dzięki wieloletnim kontaktom z Niezależnym Związkiem Harcerstwa „Czerwony Mak” w Skawinie i dzięki osobistej życzliwości kierującego nim Harcmistrza P. Kazimierza Dymanusa – na naszą prośbę, program historyczno-artystyczny przygotowali dla nas harcerze z 7 Drużyny im. Armii Krajowej, działającej przy Szkole Podstawowej w Krzęcinie koło Skawiny.
Drużynę prowadzi Harcmistrzyni, p. Halina Jaskierna, do niedawna dyrektorka tej szkoły. Pani Jaskierna wraz z zespołem nauczycieli i z poparciem obecnej Dyrektor Szkoły, P. Anny Kawaler, zorganizowała swoją młodzież, harcerzy i uczniów, a też kilkoro starszych harcerzy – uczniów Gimnazjum nr 2 w Skawinie. Zespół tej młodzieży, liczący 35 osób, wykonał przed sybiracką publicznością, wspaniały spektakl poetycko-muzyczny.
Spektakl ten, zatytułowany „W HOŁDZIE POLSKIM ZESŁAŃCOM SYBIRU” zrobił na słuchaczach wielkie wrażenie i został nagrodzony długimi oklaskami.. Powszechnie wyrażano opinię, że był najlepszy z dotychczas pokazanych na poprzednich pielgrzymkach. Organizatorzy z Oddziału Związku Sybiraków w Krakowie zbierali niezasłużone wyrazy uznania. Należą się one w całości wspaniałej młodzieży z Krzęcina i jej Opiekunom –Nauczycielom i Wychowawcom, zwłaszcza ze Związku Harcerskiego.
Po zakończonej pielgrzymce, trzy osoby z naszego oddziału (Barbara Łuczyńska, Aleksandra Szemioth i Stanisław Libura) odwiedziły Szkołę w Krzęcinie, żeby raz jeszcze podziękować za piękny program i trud włożony w przygotowania. Dla młodzieży przywieźliśmy dużo cukierków i książki, a na ręce Dyrektorki Szkoły przekazaliśmy list z podziękowaniami. Tekst listu przedstawiono poniżej. Są w nim wymienione wszystkie osoby, które były zaangażowane w przygotowanie spektaklu dla Sybiraków.
Opisana część artystyczna była fragmentem pielgrzymki. Najważniejszymi jej elementami są oczywiście poszczególne nabożeństwa. W ich celebrze w tym roku ważne funkcje podjął kapelan Krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków, Ojciec Jerzy Pająk. Brał udział w koncelebrze Mszy Św. w Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej (w pierwszym dniu pielgrzymki) i wygłosił piękną homilię oraz w głównej Mszy Św. w drugim dniu, w Bazylice Jasnogórskiej. Wieczorem pierwszego dnia O. Jerzy prowadził Drogę Krzyżową na Wałach Jasnogórskich, wygłaszając przy każdej Stacji przejmujące przemówienia – modlitwy, w których nawiązywał do naszego sybirackiego losu.
Tekst homilii i teksty modlitw przy dwunastu Stacjach Drogi Krzyżowej zostały w całości przytoczone na dalszych stronach.
Uczestnicy pielgrzymki, jak zawsze, mieli głębokie przeżycia. Dla tych osób, które nie mogły być na Jasnej Górze, przeżycia te niech przybliży ten krótki opis.
Aleksandra Szemioth
Wykaz utworów poetyckich i pieśni wykorzystanych w całości lub fragmentach
w programie artystycznym pt. „W hołdzie polskim zesłańcom Sybiru” przygotowanym na XXIV Ogólnopolską Pielgrzymkę Sybiraków do Częstochowy przez 7. Drużynę Harcerską im. Armii Krajowej z Krzęcina.
Utwory poetyckie
Janusz Szczepkowski:
Opowiedz nam Ojczyzno
Stanisława Wiatr-Partyka:
Rozmowa polskich miast nocą 10 lutego 1940 roku
Tak, to my
Wacława Batowska:
O Ziemio Syberyjska
Marian Jonkajtys:
Ten ktoś…
Wzywam Was do Apelu
Maria Niwińska:
Wierzę, że wrócę
Pieśni
Marsz Sybiraków
Słowa: Marian Jonkajtys
Muzyka: Czesław Majewski
Deszcz, jesienny deszcz
Słowa i muzyka: Marian Matuszkiewicz
Marsz, marsz Polonia
Słowa: Józef Wybicki
Muzyka: ludowa
Modlitwa o wschodzie słońca
Słowa: Natan Tenenbaum
Muzyka: Przemysław Gintrowski
Modlitwa obozowa
Słowa i muzyka: Adam Kowalski
Coś ty za jeden
Słowa i muzyka: Feliks Konarski
Tu wszędzie jest moja Ojczyzna
Słowa i muzyka: Ewa Zawadzka
Miejcie nadzieję
Słowa: Adam Asnyk
Muzyka: Zbigniew Preisner
